جشن سپندارمذ یا اسفندگان، تاریخ اصلی این جشن در گاهشمار زرتشتی است: روز پنجم ماه اسفند (سپندارمذ)، همنامی روز و ماه. این جشن گرامیداشت امشاسپند سپنتا آرمئیتی (نگهبان زمین و نماد فروتنی)، روز عشق ایرانی، و روز بزرگداشت زن و زمین و مادر است. نامهای دیگر: جشن برزگران، مژدگیران، مردگیران.
ریشه و پیشینه
زرتشتی؛ همنامی روز و ماه سپندارمذ - ثبت بیرونی، گردیزی، مسعودی
زمینه تاریخی
سپندارمذگان از جشنهای همنامی (روز و ماه) است که در روز پنجم ماه سپندارمذ (اسفند) برگزار میشود. زمین در آیین زرتشتی مقدس است و کشاورزان در این روز از شخم زدن پرهیز میکردند. در ۱۳۴۱ شمسی، استاد پورداود پیشنهاد کرد ۵ اسفند «روز پرستار» شود. امروزه این روز به عنوان «روز عشق ایرانی» و جایگزین ولنتاین احیا شده است.
آداب و رسوم
گرامیداشت زمین: پرهیز از شخم زدن و آزار زمین
هدیه دادن: مردان به زنان هدیه میدادند
معاف شدن زنان از کارهای خانه
آش اسفندی با سبزیجات
خوردن کشمش و انار
نیایش: خواندن نیایشهای ویژه برای زمین
نمادها و معانی
زمین: نماد سپندارمذ امشاسپند
گل و گیاه: نماد باروری زمین
رنگ سبز: نماد طبیعت و زمین
نکات جالب
سپنتا آرمئیتی به معنای «فروتنی مقدس» است و تنها امشاسپند مؤنث و نگهبان زمین است. بیرونی نوشته که این جشن ویژهٔ زنان بود و مردان به آنان هدیه میدادند. این رسم هنوز در اصفهان، ری و فهله (کرمانشاه) برقرار بود. نام «مردگیران» یعنی روزی که زنان از مردان هدیه میگیرند. «برزگر» یعنی کسی که زمین را سبز میکند. چرا دو تاریخ؟ در گاهشمار زرتشتی اصلی، هر ماه ۳۰ روز داشت و روزها نام داشتند. سپندارمذگان در روز پنجم (سپندارمذ-روز) ماه دوازدهم (سپندارمذ-ماه) برگزار میشد - این تاریخ اصلی است. اما گاهشمار شمسی کنونی ساختار متفاوتی دارد، بنابراین ۲۹ بهمن به عنوان معادل تقریبی پیشنهاد شده است.
دانلود اپلیکیشن
برای دیدن همه رویدادها و دریافت یادآوری، اپلیکیشن گاهشمار را دانلود کنید.
باز کردن اپیا دانلود کنید:
رویدادهای مرتبط
نوروز
نوروز، کهنترین جشن جهان، آغاز سال نو خورشیدی و جشن اعتدال بهاری است. این جشن نماد پیروزی نور بر تاریکی، گرما بر سرما، و زندگی بر مرگ است. نوروز از دوران هخامنشیان تا امروز بیش از ۳۰۰۰ سال جشن گرفته شده و در بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان آن را گرامی میدارند. آیینهای نوروزی چون هفتسین (و پیش از آن هفتشین)، چهارشنبهسوری، سیزدهبدر، خانهتکانی، و دید و بازدید همگی نمادهای نو شدن طبیعت و انساناند.
نوروز بزرگ (خرداد روز)
ششم فروردین، روز «خرداد» از ماه فروردین. در سنت زرتشتی، این روز زادروز زرتشت و اوج جشنهای نوروزی است. در دوران ساسانی، پادشاهان در این روز بار عام میدادند.
سیزدهبدر
روز طبیعت و پایان رسمی آیینهای نوروزی. ایرانیان به دامن طبیعت میروند، سبزه گره میزنند و بازیهای جمعی برگزار میکنند.
جشن رپیتون
جشن رپیتون (رپیثوین) در سوم فروردین، جشن بازگشت گرما و روشنایی پس از زمستان. رپیثوین ایزد نیمروز و گرمای تابستان است که در زمستان به زیر زمین میرود و با بهار باز میگردد.