جشن آتش در میانهٔ زمستان، ۵۰ روز و ۵۰ شب مانده به نوروز. با افروختن آتش بزرگ و گردهمایی برگزار میشود.
ریشه و پیشینه
جشن کهن ایرانی با محوریت آتش
زمینه تاریخی
جشن سده از کهنترین جشنهای آتش در ایران است. بنا بر شاهنامه، هوشنگ شاه پیشدادی هنگام شکار، سنگی به سوی ماری پرتاب کرد که سنگ به سنگ دیگری خورد و جرقه زد و آتش پدید آمد. او این پدیده را فروغ ایزدی دانست و آن شب را جشن گرفت. در دوران ساسانی، این جشن با شکوه فراوان برگزار میشد و موبدان آتش مقدس را از آتشکده به بیرون میآوردند.
آداب و رسوم
افروختن آتش بزرگ: روشن کردن آتش در فضای باز
گردهمایی اطراف آتش: مردم دور آتش جمع میشوند
خواندن سرودهای آیینی: موبدان اوستا میخوانند
پرتاب هیزم به آتش: هر کس هیزمی به آتش میاندازد
رقص و موسیقی: شادی و پایکوبی دور آتش
دعا برای گرما: آرزوی پایان سرما
نمادها و معانی
آتش: نماد نور، گرما و پیروزی بر تاریکی
هیزم: نماد همبستگی و مشارکت
دود: نماد صعود دعا به آسمان
روشنایی در تاریکی: نماد امید در سختی
عدد صد: نماد کامل بودن و تمامیت
خوراکیهای سنتی
آجیل سده: مخلوط آجیل و خشکبار
نان و پنیر و گردو: خوراک سادهٔ زمستانی
آش: آش گرم برای شب سرد
میوههای خشک: انجیر، خرما، کشمش
شیرینی سنتی: حلوا و شیرینیهای محلی
تبریک و شادباش
جشن سده خجسته باد
آتشتان همیشه فروزان
سدهتان پیروز
نکات جالب
نام «سده» از عدد صد میآید: ۵۰ روز + ۵۰ شب مانده به نوروز. بنا بر شاهنامه، این جشن یادآور کشف آتش توسط هوشنگ شاه پیشدادی است. امروزه زرتشتیان ایران، بهویژه در یزد و کرمان، این جشن را با افروختن آتش بزرگ برگزار میکنند.
دانلود اپلیکیشن
برای دیدن همه رویدادها و دریافت یادآوری، اپلیکیشن گاهشمار را دانلود کنید.
باز کردن اپیا دانلود کنید:
رویدادهای مرتبط
نوروز
نوروز، کهنترین جشن جهان، آغاز سال نو خورشیدی و جشن اعتدال بهاری است. این جشن نماد پیروزی نور بر تاریکی، گرما بر سرما، و زندگی بر مرگ است. نوروز از دوران هخامنشیان تا امروز بیش از ۳۰۰۰ سال جشن گرفته شده و در بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان آن را گرامی میدارند. آیینهای نوروزی چون هفتسین (و پیش از آن هفتشین)، چهارشنبهسوری، سیزدهبدر، خانهتکانی، و دید و بازدید همگی نمادهای نو شدن طبیعت و انساناند.
نوروز بزرگ (خرداد روز)
ششم فروردین، روز «خرداد» از ماه فروردین. در سنت زرتشتی، این روز زادروز زرتشت و اوج جشنهای نوروزی است. در دوران ساسانی، پادشاهان در این روز بار عام میدادند.
سیزدهبدر
روز طبیعت و پایان رسمی آیینهای نوروزی. ایرانیان به دامن طبیعت میروند، سبزه گره میزنند و بازیهای جمعی برگزار میکنند.
جشن رپیتون
جشن رپیتون (رپیثوین) در سوم فروردین، جشن بازگشت گرما و روشنایی پس از زمستان. رپیثوین ایزد نیمروز و گرمای تابستان است که در زمستان به زیر زمین میرود و با بهار باز میگردد.