مهرگان

ایرانی-زرتشتی؛ جشن هم‌نامی روز و ماه مهر

مهرگان جشن اعتدال پاییزی و بزرگداشت ایزد مهر (میترا) است. میترا در آیین‌های ایرانی ایزد پیمان، نور و راستی است. مهر یشت در اوستا به ستایش این ایزد اختصاص دارد. در متون پهلوی از اهمیت این جشن در دوران ساسانی یاد شده است. آیین پرستش میترا به امپراتوری روم نیز راه یافت و در میان سربازان رومی محبوبیت یافت.

پوشیدن لباس نو: مردم جامه‌های ارغوانی و سفید می‌پوشیدند

چیدن سفرهٔ مهرگان: سفره‌ای با میوه‌های پاییزی و شیرینی

هدیه دادن: مردم به یکدیگر هدیه می‌دادند

سرمه کشیدن: کشیدن سرمه به چشم برای زیبایی

عطرافشانی: پاشیدن عطر و گلاب

خواندن اوستا: موبدان دعای مهر یشت می‌خواندند

گل مریم: گل نماد مهرگان

رنگ ارغوانی: نماد شاهانه و مهر

شاخهٔ گیاه مُرد: نماد جاودانگی

آتش: نماد نور میترا

آینه: نماد راستی و روشنایی

میوه‌های پاییزی: نماد برداشت و فراوانی

انار: میوهٔ اصلی مهرگان

سیب: نماد سلامتی

انگور: از میوه‌های پاییزی

به: میوهٔ خوشبوی پاییزی

شیرینی: لوز و باقلوا

کباب و خورشت‌های گوشتی

مهرگان خجسته باد

جشن مهر بر شما فرخنده باد

مهرتان افزون

مهرگان در دوران هخامنشی و ساسانی به اندازهٔ نوروز مهم بود! جشن «میتراکانا» رومی‌ها از مهرگان ایرانی گرفته شده. جالب است که کلمهٔ «میترا» ریشهٔ کلمات «میثاق» (پیمان) و «مهر» (عشق) است.